Informacje - Instin - Tworzymy kulturę bezpieczeństwa

W ostatnich latach w Polsce, jak i na całym świecie, wyraźnie wzrasta ryzyko wystąpienia zdarzeń, które mogą negatywnie wpłynąć na bezpieczeństwo kluczowej infrastruktury państwa. Wśród tych obiektów strategicznych, ze względu na fundamentalne znaczenie dla życia obywateli, wymienia się ujęcia wody pitnej oraz sieci wodociągowe. Awarie, akty wandalizmu, a nawet potencjalne działania sabotażowe i terrorystyczne wymuszają wdrożenie ścisłych rygorów bezpieczeństwa.

Jednym z najważniejszych dokumentów, który systematyzuje i kodyfikuje te zasady, jest plan ochrony wodociągów. Czym on jest i kto jest zobowiązany go posiadać?

Obowiązkowa ochrona ujęć wody i wodociągów

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia, zakłady, obiekty i urządzenia, które mają istotne znaczenie dla funkcjonowania miast lub powiatów, podlegają obowiązkowej ochronie realizowanej przez specjalistyczne formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne. W przepisach tych jako przykłady infrastruktury szczególnie wrażliwej, której zniszczenie mogłoby zagrozić życiu i zdrowiu ludzi oraz środowisku, ustawodawca wprost wymienia m.in. ujęcia wody, wodociągi i oczyszczalnie ścieków.

Oznacza to, że każdy zarządca i kierownik takiej jednostki infrastruktury publicznej zobowiązany jest prawnie do wdrożenia rygorystycznych i sformalizowanych środków ostrożności, czego fundamentem jest opracowanie dedykowanego planu ochrony.

Czym jest plan ochrony i z kim trzeba go uzgodnić?

Plan ochrony wodociągów to obszerny i szczegółowy dokument określający zasady zabezpieczenia fizycznego oraz organizacyjnego danego obiektu, a także wskazujący potencjalne zagrożenia oraz sposoby ich minimalizacji.

Zgodnie z zapisami ustawy o ochronie osób i mienia, kierownik jednostki ma obowiązek uzgodnić przygotowany plan z odpowiednimi władzami. W przypadku ochrony obiektów z ewidencji wojewody będzie to właściwy terytorialnie komendant wojewódzki Policji. Natomiast w zakresie oceny ewentualnych zagrożeń o charakterze terrorystycznym dokument taki musi zostać skonsultowany z dyrektorem właściwej delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW).

Warto pamiętać, że ewentualna odmowa uzgodnienia planu ochrony wydawana jest w drodze urzędowej decyzji administracyjnej.

Co musi zawierać plan ochrony wodociągów?

Prawidłowo przygotowany plan musi kompleksowo odpowiadać na specyfikę chronionego ujęcia czy przepompowni. Zgodnie z wytycznymi ustawowymi, dokument taki musi bezwzględnie:

uwzględniać charakter produkcji lub rodzaj działalności konkretnej jednostki wodociągowej,
zawierać obszerną analizę stanu potencjalnych zagrożeń (w tym szczególną uwagę należy zwrócić na zagrożenia o charakterze terrorystycznym),
szczegółowo definiować i oceniać aktualny stan bezpieczeństwa i ochrony danej jednostki,
zawierać precyzyjne dane dotyczące wykorzystania specjalistycznej uzbrojonej formacji ochronnej (jeśli taka została powołana do ochrony obiektu) – w tym m.in. stan etatowy strażników, rodzaj i ilość używanego przez nich wyposażenia i uzbrojenia oraz metody zabezpieczania ich broni i amunicji,
szczegółowo katalogować i opisywać rodzaj wszystkich zastosowanych w obiekcie zabezpieczeń technicznych (monitoring, alarmy, ogrodzenia itp.),
zawierać jasne, proceduralne zasady organizacji pracy oraz ramy czasowe wykonywania ochrony jednostki.

Zabezpieczenie infrastruktury krytycznej to nie tylko kwestia dokumentów. W przypadku portów morskich czy obiektów na morzu, ustawa dopuszcza nawet stosowanie ochrony fizycznej od strony wody. W odniesieniu do wodociągów nacisk kładzie się jednak głównie na strefowanie dostępu, patrole oraz nowoczesną elektronikę.

Dlaczego profesjonalny plan ochrony jest niezbędny?

Jego właściwe przygotowanie nie tylko pozwala spełnić bardzo kategoryczne wymagania ustawowe unikając przykrych w konsekwencjach sankcji. Przede wszystkim bezpośrednio przekłada się na realne zwiększenie odporności krytycznej infrastruktury samorządowej na sytuacje awaryjne i celowe akty sabotażu, co z kolei gwarantuje bezpieczeństwo publiczne i ciągłość dostaw czystej wody dla mieszkańców.

Jak wspieramy samorządy i spółki komunalne?

Opracowanie tak zaawansowanego dokumentu bezpieczeństwa i sprawne przejście przez proces uzgodnień z organami ścigania to duże wyzwanie organizacyjne. Jako eksperci Instin wspieramy podmioty publiczne oraz przedsiębiorstwa komunalne w projektowaniu skutecznych systemów bezpieczeństwa. Oferujemy kompleksowe wsparcie w następujących obszarach:

Tworzenie dokumentacji i planów ochronnych:

Plan ochrony wodociągów.
Plan ochrony obiektu podlegającego obowiązkowej ochronie.
Plany ochrony obiektów i obszarów.
Załącznik antyterrorystyczny (kluczowy przy ochronie infrastruktury wodnej).

Audyty i analizy bezpieczeństwa:

Szkolenia i procedury dla kadr oraz ochrony:

Postępowanie pracowników ochrony w sytuacjach kryzysowych.
Szkolenie operatorów monitoringu wizyjnego.
Szkolenia antyterrorystyczne oraz szkolenia z zakresu reagowania na atak uzbrojonego napastnika.
Efektywne wykorzystanie ochrony w przeciwdziałaniu zagrożeniom pożarowym zgodnie z NFPA 601.
Szkolenie z zakresu rozpoznawania niebezpiecznych przesyłek i postępowania z nimi (dla pracowników biurowych).
Postępowanie w kontakcie z agresywnym klientem (dla Biur Obsługi Klienta wodociągów).

Szukasz profesjonalnego wsparcia w przygotowaniu planów ochrony wodociągów, które zabezpieczą Twoją gminę i ułatwią procedury urzędowe?

Koniecznie napisz na kontakt@instin.pl lub zadzwoń pod numer +48 737 393 280.

Zapoznaj się z naszą pełną ofertą!

Nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym wprowadza obowiązek wyznaczenia koordynatora ochrony infrastruktury krytycznej oraz jego zastępcy. Funkcja ta ma zapewnić wewnętrzną koordynację działań związanych z bezpieczeństwem infrastruktury, analizą zagrożeń, dokumentacją ochronną i oceną stosowanych rozwiązań.

Wyznaczenie koordynatora nie powinno być jednak traktowane wyłącznie jako formalność. Ustawa określa konkretne wymagania wobec osoby pełniącej tę funkcję, jej miejsce w strukturze organizacyjnej oraz warunki, jakie musi zapewnić operator.

Kiedy należy wyznaczyć koordynatora?

Operator infrastruktury krytycznej ma obowiązek wyznaczyć koordynatora oraz jego zastępcę w terminie 30 dni od dnia otrzymania informacji o wpisie infrastruktury do wykazu infrastruktury krytycznej.

Zastępca przejmuje obowiązki koordynatora podczas jego nieobecności lub czasowej niemożności wykonywania zadań. Oznacza to, że wymagania przewidziane dla koordynatora dotyczą również jego zastępcy.

Tak krótki termin powoduje, że decyzja o obsadzeniu tej funkcji powinna zostać poprzedzona wcześniejszą oceną dostępnych kandydatów. Nie każda osoba zajmująca się obecnie ochroną, bezpieczeństwem, zarządzaniem kryzysowym lub ciągłością działania będzie automatycznie spełniała wszystkie ustawowe warunki.

Czy koordynatorem może zostać zewnętrzny specjalista?

Zgodnie z ustawą koordynatorem może zostać osoba będąca pracownikiem operatora infrastruktury krytycznej. W przypadku jednostek organizacyjnych właściwych służb może to być także żołnierz lub funkcjonariusz pełniący w nich służbę.

Oznacza to, że funkcji koordynatora nie można co do zasady powierzyć wyłącznie zewnętrznemu konsultantowi, który nie jest pracownikiem operatora. Zewnętrzni eksperci mogą wspierać organizację w analizach, opracowaniu dokumentacji, audytach, szkoleniach lub przygotowaniu procedur, ale ustawowa funkcja koordynatora powinna zostać powierzona osobie działającej wewnątrz organizacji.

Takie rozwiązanie ma praktyczne uzasadnienie. Koordynator powinien posiadać bieżący dostęp do informacji o funkcjonowaniu infrastruktury, zmianach organizacyjnych, wykorzystywanych technologiach oraz występujących zagrożeniach.

Jakie wymagania musi spełnić koordynator?

Osoba wyznaczona na koordynatora ochrony infrastruktury krytycznej musi spełniać łącznie kilka warunków.

Poza pozostawaniem pracownikiem operatora powinna:

korzystać z pełni praw publicznych;
posiadać wiedzę, umiejętności i doświadczenie w zakresie zarządzania bezpieczeństwem;
znać specyfikę działalności prowadzonej przez operatora;
nie być skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
spełniać wymagania bezpieczeństwa osobowego dotyczące dostępu do informacji niejawnych o właściwej klauzuli.

Ustawa nie wskazuje jednego konkretnego kierunku wykształcenia ani nazwy dotychczas zajmowanego stanowiska. Kluczowe znaczenie ma rzeczywiste przygotowanie do zarządzania bezpieczeństwem z uwzględnieniem rodzaju infrastruktury i charakteru działalności operatora.

Innych kompetencji może wymagać pełnienie tej funkcji w przedsiębiorstwie wodociągowym, innych w energetyce, transporcie, telekomunikacji czy ochronie zdrowia. Samo ogólne doświadczenie w ochronie fizycznej lub bezpieczeństwie i higienie pracy nie musi być wystarczające do koordynowania wszystkich obszarów ochrony infrastruktury krytycznej.

Dostęp do informacji niejawnych

Jednym z istotnych warunków jest spełnianie wymagań bezpieczeństwa osobowego w zakresie dostępu do informacji niejawnych.

Ma to związek z charakterem informacji dotyczących infrastruktury krytycznej. Dokumentacja ochrony, raporty oraz część danych o zabezpieczeniach i zagrożeniach będą objęte odpowiednimi zasadami ochrony.

Operator powinien więc odpowiednio wcześnie zweryfikować, czy wybrany kandydat posiada wymagane uprawnienia lub może przejść właściwą procedurę. Wyznaczenie osoby, która nie będzie mogła uzyskać dostępu do niezbędnych informacji, może uniemożliwić jej rzeczywiste wykonywanie obowiązków.

Komu podlega koordynator?

Koordynator ochrony infrastruktury krytycznej ma podlegać bezpośrednio organowi zarządzającemu operatorem.

Nie powinien zatem funkcjonować wyłącznie jako pracownik jednej z komórek technicznych, którego ustalenia mogą zostać zatrzymane na kolejnych poziomach organizacyjnych. Bezpośrednie podporządkowanie kierownictwu ma umożliwić sprawne przekazywanie informacji o zagrożeniach, brakach i koniecznych działaniach.

Rozwiązanie to podkreśla również odpowiedzialność kadry zarządzającej. Ochrona infrastruktury krytycznej nie jest zadaniem wyłącznie działu ochrony, administracji, IT lub utrzymania ruchu. Wymaga współpracy wielu obszarów organizacji oraz podejmowania decyzji dotyczących zasobów, inwestycji i sposobu działania.

Samo wyznaczenie osoby nie wystarczy

Operator ma obowiązek zapewnić koordynatorowi warunki organizacyjne i techniczne niezbędne do realizacji jego zadań. Obejmuje to również dostęp do potrzebnych dokumentów i informacji.

W praktyce funkcja koordynatora nie powinna być kolejnym obowiązkiem dopisanym do istniejącego stanowiska bez określenia jego uprawnień, odpowiedzialności i możliwości współpracy z innymi jednostkami organizacyjnymi.

Nawet osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje nie będzie w stanie prawidłowo wykonywać tej funkcji, jeżeli nie otrzyma:

dostępu do informacji dotyczących bezpieczeństwa;
możliwości współpracy z kluczowymi komórkami organizacji;
wsparcia kierownictwa;
odpowiednich warunków do realizowania powierzonych obowiązków.

Szczegółowy sposób organizacji tej funkcji powinien zostać dostosowany do wielkości operatora, struktury organizacyjnej, rodzaju infrastruktury oraz zakresu występujących zagrożeń.

Czy koordynator może łączyć tę funkcję z innymi obowiązkami?

Ustawa nie wprowadza ogólnego zakazu łączenia funkcji koordynatora z innym stanowiskiem w organizacji. Nie oznacza to jednak, że każde takie połączenie będzie właściwe.

Przed podjęciem decyzji operator powinien ocenić między innymi:

zakres dotychczasowych obowiązków kandydata;
możliwość powstania konfliktu kompetencyjnego;
dostępność osoby w sytuacji zakłócenia;
jej znajomość różnych obszarów działalności;
możliwość bezpośredniej współpracy z kierownictwem.

Funkcja nie powinna mieć charakteru wyłącznie nominalnego. Jeżeli koordynator nie będzie posiadał czasu, dostępu do informacji ani odpowiedniej pozycji organizacyjnej, samo formalne wyznaczenie osoby nie zapewni właściwej realizacji obowiązków operatora.

Najczęstsze ryzyka przy wyznaczaniu koordynatora

Wybór koordynatora wymaga czegoś więcej niż wskazania osoby zajmującej się obecnie bezpieczeństwem.

Problemem może być w szczególności:

wybór osoby niespełniającej wszystkich wymagań formalnych;
brak odpowiedniego doświadczenia uwzględniającego specyfikę infrastruktury;
nieprawidłowe umiejscowienie funkcji w strukturze organizacyjnej;
ograniczony dostęp do informacji i dokumentacji;
brak przygotowanego zastępcy;
powierzenie funkcji bez zapewnienia warunków do jej rzeczywistego wykonywania.

Błędna decyzja personalna może utrudnić nie tylko realizację zadań koordynatora, ale również wykonanie innych obowiązków operatora związanych z analizą zagrożeń, dokumentacją ochrony i raportowaniem.

Koordynator jako element systemu bezpieczeństwa

Koordynator ochrony infrastruktury krytycznej nie powinien być postrzegany wyłącznie jako osoba odpowiedzialna za przygotowywanie dokumentów.

Jego rola ma łączyć różne obszary funkcjonowania organizacji i wspierać zapewnienie spójności pomiędzy rozpoznanymi zagrożeniami, stosowanymi zabezpieczeniami, procedurami oraz rzeczywistą gotowością operatora.

Dlatego wybór odpowiedniej osoby powinien zostać poprzedzony analizą wymagań prawnych, struktury organizacyjnej oraz kompetencji dostępnych wewnątrz organizacji.

Jak INSTIN wspiera operatorów infrastruktury krytycznej?

INSTIN wspiera operatorów w przygotowaniu organizacji do realizacji nowych obowiązków, w tym w ocenie sposobu umiejscowienia funkcji koordynatora w systemie bezpieczeństwa.

Zakres wsparcia może obejmować:

ocenę istniejącej struktury i podziału odpowiedzialności;
analizę kompetencji niezbędnych do realizacji nowych obowiązków;
przygotowanie zasad organizacyjnych związanych z funkcjonowaniem koordynatora;
szkolenia dla koordynatorów, ich zastępców i kadry kierowniczej;
wsparcie w zakresie dokumentacji ochrony, analizy zagrożeń i ciągłości działania.

Zakres współpracy jest każdorazowo dostosowywany do charakteru operatora, rodzaju infrastruktury oraz przyjętej organizacji bezpieczeństwa.

Zapoznaj się z naszą pełną ofertą!

Weź udział w naszym szkoleniu i dowiedz się więcej!

Ze względu na ogromne zainteresowanie pierwszym terminem szkolenia oraz liczne zapytania o kolejną edycję, zapraszamy na szkolenie online Zmiany w ustawie o zarządzaniu kryzysowym, które odbędzie się 4 września 2026 roku w godz. 09:00 – 14:00.

Więcej informacji tutaj.

Nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym wprowadza istotne zmiany w sposobie dokumentowania ochrony infrastruktury krytycznej. Dotychczasowy plan ochrony infrastruktury krytycznej zostanie zastąpiony dokumentacją ochrony infrastruktury krytycznej.

Nie jest to jednak wyłącznie zmiana nazwy dokumentu. Nowe przepisy wymagają, aby dokumentacja była bezpośrednio powiązana z rzeczywistymi zagrożeniami, zastosowanymi zabezpieczeniami, zdolnością utrzymania ciągłości działania oraz przygotowaniem infrastruktury do odtworzenia po wystąpieniu zakłócenia.

Dla operatorów oznacza to konieczność ponownego spojrzenia na dotychczasowe rozwiązania organizacyjne, techniczne i proceduralne.

Plan ochrony a nowa dokumentacja

Dotychczasowy system opierał się między innymi na planach ochrony infrastruktury krytycznej. Po nowelizacji operator będzie zobowiązany do opracowania i bieżącego aktualizowania dokumentacji ochrony infrastruktury krytycznej.

Nowa dokumentacja ma odzwierciedlać rzeczywisty sposób funkcjonowania organizacji. Powinna być związana nie tylko z ochroną fizyczną obiektów, ale również z bezpieczeństwem technicznym, osobowym, prawnym, cyberbezpieczeństwem oraz ciągłością działania.

W praktyce oznacza to, że opracowanie dokumentacji nie powinno rozpoczynać się od redagowania nowego dokumentu. W pierwszej kolejności konieczna jest ocena, czy stosowane rozwiązania odpowiadają aktualnym zagrożeniom i wymaganiom wynikającym z nowych przepisów.

Dokumentacja musi odpowiadać rzeczywistym zagrożeniom

Podstawą dokumentacji będzie bieżąca analiza zagrożeń dotyczących infrastruktury krytycznej. Jej wyniki powinny wpływać na rozwiązania stosowane przez operatora.

Nie wystarczy więc wymienienie możliwych awarii, incydentów czy zagrożeń zewnętrznych. Istotne będzie wykazanie, że organizacja potrafi odpowiednio zabezpieczyć infrastrukturę, ograniczyć skutki zakłócenia i utrzymać najważniejsze funkcje.

Zakres wymaganych działań będzie zależał między innymi od rodzaju infrastruktury, wykorzystywanych technologii, lokalizacji, znaczenia dla odbiorców oraz zależności od dostawców i innych systemów.

Z tego powodu uniwersalne wzory dokumentacji mogą nie odpowiadać specyfice konkretnego operatora.

Ciągłość działania i odtwarzanie infrastruktury

Nowe podejście do ochrony infrastruktury krytycznej mocniej akcentuje zdolność organizacji do działania w warunkach zakłócenia.

Operator powinien być przygotowany nie tylko do zapobiegania zdarzeniom, ale również do:

ograniczenia ich skutków;
podtrzymania najważniejszych procesów;
uruchomienia rozwiązań zastępczych;
współpracy z właściwymi organami i służbami;
odtworzenia funkcjonowania infrastruktury.

Dokumentacja powinna odpowiadać faktycznym możliwościom organizacji. Procedury, których nie można wykonać przy użyciu dostępnych zasobów, personelu i rozwiązań technicznych, nie zapewnią rzeczywistego bezpieczeństwa.

Dokumentacja będzie podlegać bieżącej aktualizacji

Nowa dokumentacja nie powinna być traktowana jako materiał przygotowany raz na kilka lat wyłącznie w celu spełnienia obowiązku formalnego.

Zmiany technologiczne, organizacyjne, kadrowe lub inwestycyjne mogą wpływać na poziom bezpieczeństwa infrastruktury. Znaczenie mogą mieć także nowe zagrożenia, zmiana dostawców, przebudowa systemów lub doświadczenia wynikające z rzeczywistych incydentów i przeprowadzonych ćwiczeń.

Operator będzie więc musiał zapewnić, aby dokumentacja pozostawała zgodna z faktycznym stanem infrastruktury i stosowanymi rozwiązaniami.

Dokumentacja ochrony jako dokument niejawny

Dokumentacja ochrony infrastruktury krytycznej będzie dokumentem niejawnym. Wpływa to na sposób jej opracowania, konsultowania, przechowywania i aktualizacji.

Operator powinien odpowiednio wcześniej ocenić, czy osoby uczestniczące w przygotowaniu dokumentacji spełniają wymagania dotyczące dostępu do informacji oraz czy organizacja posiada warunki umożliwiające ich bezpieczne przetwarzanie.

Kwestia ochrony informacji nie powinna być rozwiązywana dopiero po zakończeniu prac nad dokumentacją.

Termin na opracowanie dokumentacji

Operator będzie miał 15 miesięcy od otrzymania informacji o wpisie infrastruktury do wykazu na opracowanie dokumentacji ochrony infrastruktury krytycznej i złożenie odpowiedniego oświadczenia.

Termin ten obejmuje jednak znacznie szerszy proces niż samo przygotowanie treści dokumentu. Konieczne może być wcześniejsze przeprowadzenie analiz, ocena zabezpieczeń, wdrożenie zmian oraz uzgodnienie określonych rozwiązań z właściwymi podmiotami.

Rozpoczęcie prac dopiero pod koniec ustawowego terminu może więc znacząco utrudnić prawidłowe wykonanie obowiązku.

Co z dotychczasowym planem ochrony?

Dotychczasowe plany ochrony infrastruktury krytycznej nie tracą ważności automatycznie wraz z wejściem w życie nowelizacji.

Pozostają one w mocy do czasu dokonania wpisu infrastruktury do nowego wykazu oraz opracowania dokumentacji ochrony wymaganej przez nowe przepisy. W okresie przejściowym mogą być nadal aktualizowane.

Nie oznacza to jednak, że obecny plan będzie wystarczający do spełnienia nowych wymagań. Operatorzy powinni zweryfikować, które elementy dotychczasowej dokumentacji mogą zostać wykorzystane, a które obszary będą wymagały ponownej analizy lub opracowania.

Sama zmiana nazwy dokumentu nie wystarczy

Największym błędem może być potraktowanie nowelizacji jako obowiązku zmiany tytułu dotychczasowego planu i uzupełnienia go o kilka nowych rozdziałów.

Nowa dokumentacja powinna wynikać z rzeczywistego stanu bezpieczeństwa organizacji. Musi być spójna z zastosowanymi zabezpieczeniami, możliwościami personelu, dostępnymi zasobami i rozwiązaniami dotyczącymi ciągłości działania.

Dlatego przygotowanie dokumentacji powinno zostać poprzedzone oceną dotychczasowych rozwiązań i identyfikacją obszarów, które wymagają dostosowania.

Jak INSTIN wspiera operatorów infrastruktury krytycznej?

INSTIN wspiera operatorów infrastruktury krytycznej w przygotowaniu organizacji do nowych obowiązków prawnych oraz zwiększaniu jej rzeczywistej odporności na zagrożenia i zakłócenia.

Zakres wsparcia może obejmować:

ocenę dotychczasowej dokumentacji i stosowanych zabezpieczeń;
analizę zagrożeń i identyfikację obszarów wymagających zmian;
opracowanie dokumentacji ochrony infrastruktury krytycznej;
przygotowanie rozwiązań dotyczących ciągłości działania i odtwarzania;
wsparcie we wdrażaniu zmian organizacyjnych i technicznych;
szkolenia oraz ćwiczenia sprawdzające gotowość organizacji.

Zakres współpracy jest każdorazowo dostosowywany do rodzaju infrastruktury, charakteru działalności operatora oraz zidentyfikowanych zagrożeń.

Zapoznaj się z naszą pełn ą ofertą!

Weź udział w naszym szkoleniu i dowiedz się więcej!

Więcej informacji tutaj.

Sergiusz Parszowski, właściciel firmy INSTIN i ekspert w zakresie bezpieczeństwa, zarządzania kryzysowego oraz ochrony ludności, wystąpi jako prelegent podczas Forum Bezpieczeństwa 360° – Ochrona ludności i cyberbezpieczeństwo sektora publicznego, organizowanego przez Wolters Kluwer Polska.

Wydarzenie odbędzie się w dniach 21–22 września 2026 roku w Warszawie i zgromadzi przedstawicieli administracji rządowej i samorządowej, środowiska akademickiego, służb oraz ekspertów i praktyków odpowiedzialnych za bezpieczeństwo publiczne, cyberbezpieczeństwo i zarządzanie kryzysowe.

Sergiusz Parszowski wygłosi prelekcję pt.:

„Nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym – obowiązki dla sektora publicznego”

Wystąpienie odbędzie się 21 września o godz. 15:10. Prelekcja zostanie poświęcona najważniejszym zmianom wynikającym z nowelizacji ustawy oraz ich praktycznym konsekwencjom dla jednostek sektora publicznego. Omówione zostaną również nowe obowiązki, odpowiedzialność poszczególnych podmiotów oraz wyzwania związane z dostosowaniem organizacji do zmieniających się regulacji.

Udział właściciela INSTIN w Forum Bezpieczeństwa 360° stanowi kolejną okazję do podzielenia się wiedzą i doświadczeniami zdobywanymi podczas współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego, instytucjami publicznymi oraz podmiotami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo i ciągłość działania.

📍 Miejsce: Hotel Sound Garden, ul. Żwirki i Wigury 18 w Warszawie
📅 Termin: 21–22 września 2026 r.
🎤 Prelekcja Sergiusza Parszowskiego: 21 września, godz. 15:10

Szczegółowy program wydarzenia zostanie opublikowany wkrótce. Zachęcamy do udziału w Forum i wysłuchania prelekcji przedstawiciela INSTIN.

Forum BEZPIECZEŃSTWA 360° – rejestracja

Nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym wprowadza istotne zmiany w funkcjonowaniu systemu ochrony infrastruktury krytycznej. Nowe przepisy określają obowiązki operatorów w zakresie analizy zagrożeń, wdrażania odpowiednich zabezpieczeń, zapewnienia ciągłości działania, opracowania dokumentacji oraz współpracy z właściwymi organami.

Zmiany nie sprowadzają się wyłącznie do przygotowania nowego dokumentu. Ich celem jest stworzenie spójnego systemu, który pozwoli zapobiegać zakłóceniom, ograniczać ich skutki oraz możliwie szybko odtworzyć funkcjonowanie infrastruktury.

Kim jest operator infrastruktury krytycznej?

Zgodnie z nowymi przepisami operatorem infrastruktury krytycznej jest właściciel lub posiadacz obiektu, urządzenia, instalacji, sieci, systemu albo usługi wpisanych do wykazu infrastruktury krytycznej.

Sam charakter prowadzonej działalności nie przesądza zatem jeszcze o uzyskaniu statusu operatora. Kluczowe znaczenie ma formalny wpis określonej infrastruktury do wykazu oraz poinformowanie o tym jej właściciela lub posiadacza.

Od momentu otrzymania informacji o wpisie rozpoczynają bieg terminy na realizację najważniejszych obowiązków.

Nowe podejście do ochrony infrastruktury krytycznej

Nowelizacja rozszerza dotychczasowe podejście do bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej. Ochrona nie może być ograniczona wyłącznie do zabezpieczenia fizycznego obiektu lub reagowania po wystąpieniu awarii.

Operator będzie musiał uwzględnić kilka powiązanych ze sobą obszarów:

bezpieczeństwo fizyczne;
bezpieczeństwo techniczne;
bezpieczeństwo osobowe;
cyberbezpieczeństwo;
bezpieczeństwo prawne;
ciągłość działania i odtwarzanie infrastruktury.

W praktyce oznacza to konieczność spojrzenia na bezpieczeństwo całej organizacji, jej pracowników, procesów, technologii, zasobów oraz zależności od podmiotów zewnętrznych.

Rozwiązania przyjęte przez operatora powinny odpowiadać rzeczywistym zagrożeniom oraz specyfice danej infrastruktury. Inne potrzeby mogą występować w przedsiębiorstwie wodociągowym, inne w sektorze energetycznym, transporcie, ochronie zdrowia czy usługach teleinformatycznych.

Analiza zagrożeń jako podstawa dalszych działań

Jednym z podstawowych obowiązków operatora będzie przeprowadzanie bieżącej analizy zagrożeń dla infrastruktury krytycznej.

Pierwsza analiza powinna zostać wykonana w terminie 6 miesięcy od otrzymania informacji o wpisie do wykazu. Na jej podstawie operator powinien określić, jakie działania organizacyjne, techniczne i proceduralne są niezbędne do zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa.

Nie chodzi przy tym wyłącznie o przygotowanie kolejnego opracowania. Wyniki analizy powinny prowadzić do rzeczywistych decyzji i działań wewnątrz organizacji.

Operator ma następnie 6 miesięcy od przeprowadzenia analizy na wdrożenie odpowiednich rozwiązań. Powinny być one później dostosowywane do zmieniających się zagrożeń i wyników kolejnych analiz.

Szczegółowy sposób prowadzenia analizy, dobór metodyki oraz zakres wykorzystywanych danych powinny zostać dostosowane indywidualnie do charakteru infrastruktury i działalności operatora.

Dokumentacja ochrony infrastruktury krytycznej

Kolejnym obowiązkiem będzie opracowanie i bieżące aktualizowanie dokumentacji ochrony infrastruktury krytycznej.

Dokumentacja ma odzwierciedlać między innymi:

charakter i znaczenie infrastruktury;
wyniki przeprowadzonej analizy zagrożeń;
zastosowane rozwiązania ochronne;
zasoby umożliwiające podtrzymanie funkcjonowania;
zasady współpracy i wymiany informacji;
działania podejmowane w przypadku zakłócenia;
rozwiązania dotyczące ciągłości działania i odtwarzania infrastruktury.

Niektóre procedury będą wymagały uzgodnienia z właściwymi organami zarządzania kryzysowego, służbami, strażami i inspekcjami.

Dokumentacja będzie miała charakter niejawny. Jej przygotowanie wiąże się więc nie tylko z koniecznością opracowania odpowiednich rozwiązań, ale także z zapewnieniem właściwych zasad dostępu, przetwarzania i przechowywania informacji.

Operator będzie zobowiązany przedłożyć oświadczenie o opracowaniu dokumentacji w terminie 15 miesięcy od otrzymania informacji o wpisie infrastruktury do wykazu.

Koordynator ochrony infrastruktury krytycznej

Operator będzie również zobowiązany do wyznaczenia koordynatora ochrony infrastruktury krytycznej oraz jego zastępcy. Obowiązek ten należy wykonać w terminie 30 dni od otrzymania informacji o wpisie do wykazu.

Koordynator powinien posiadać odpowiednią wiedzę i doświadczenie w zakresie zarządzania bezpieczeństwem, z uwzględnieniem specyfiki działalności operatora. Ma on podlegać bezpośrednio organowi zarządzającemu organizacją.

Wprowadzenie tej funkcji pokazuje, że ochrona infrastruktury krytycznej nie powinna być traktowana jako zadanie wyłącznie techniczne. Wymaga zaangażowania kierownictwa, zapewnienia przepływu informacji oraz koordynacji działań podejmowanych przez różne komórki organizacyjne.

Współpraca, wymiana informacji i raportowanie

Nowe regulacje wzmacniają również znaczenie współpracy pomiędzy operatorami infrastruktury krytycznej a właściwymi organami administracji publicznej, służbami, strażami i inspekcjami oraz Rządowym Centrum Bezpieczeństwa.

Operator powinien być przygotowany do przekazywania informacji o zdarzeniach, które zakłócają lub mogą zakłócić funkcjonowanie infrastruktury.

Nowym obowiązkiem będzie również coroczne sporządzanie raportu o stanie ochrony infrastruktury krytycznej. Raport ma pozwalać na ocenę stosowanych zabezpieczeń, występujących zagrożeń oraz działań podejmowanych przez operatora.

Realizacja tego obowiązku będzie wymagała systematycznego gromadzenia informacji, a nie jedynie przygotowania dokumentu na koniec okresu sprawozdawczego.

Najważniejsze terminy dla operatora

Od dnia otrzymania informacji o wpisie infrastruktury do wykazu operator powinien uwzględnić przede wszystkim następujące terminy:

30 dni – na wyznaczenie koordynatora ochrony infrastruktury krytycznej i jego zastępcy;
6 miesięcy – na przeprowadzenie analizy zagrożeń;
kolejne 6 miesięcy – na wdrożenie rozwiązań wynikających z przeprowadzonej analizy;
15 miesięcy – na opracowanie dokumentacji ochrony infrastruktury krytycznej i przedłożenie odpowiedniego oświadczenia.

Terminy te pokazują, że przygotowanie organizacji powinno rozpocząć się odpowiednio wcześnie. Poszczególne działania są ze sobą powiązane, a dokumentacja powinna odzwierciedlać rzeczywiście wdrożone rozwiązania.

Dokumentacja nie zastąpi rzeczywistej gotowości

Jednym z najważniejszych wniosków wynikających z nowelizacji jest odejście od traktowania ochrony infrastruktury krytycznej wyłącznie jako obowiązku dokumentacyjnego.

Największym błędem może być rozpoczęcie prac od opracowania dokumentu bez wcześniejszego zweryfikowania rzeczywistych zagrożeń, posiadanych zabezpieczeń, dostępnych zasobów i zdolności organizacji do reagowania.

Dokumentacja powinna być wynikiem przeprowadzonej analizy oraz podjętych decyzji organizacyjnych i technicznych. Samo formalne opisanie procedur nie zapewni ciągłości działania, jeżeli nie będą one odpowiadały realnym możliwościom operatora.

Co z dotychczasowymi planami ochrony?

Dotychczasowe plany ochrony infrastruktury krytycznej nie tracą automatycznie ważności. Pozostają w mocy do czasu dokonania wpisu infrastruktury do nowego wykazu oraz opracowania dokumentacji wymaganej przez znowelizowane przepisy.

Rozwiązanie przejściowe zapewnia ciągłość systemu ochrony, ale nie powinno prowadzić do odkładania przygotowań. Nowe obowiązki są szersze i wymagają powiązania dokumentacji z rzeczywistym stanem bezpieczeństwa organizacji.

Jak INSTIN wspiera operatorów infrastruktury krytycznej?

INSTIN wspiera operatorów infrastruktury krytycznej w dostosowaniu organizacji do nowych obowiązków prawnych oraz zwiększaniu jej rzeczywistej odporności na zagrożenia i zakłócenia.

Zakres wsparcia może obejmować:

analizy zagrożeń i ocenę ryzyka;
audyty zabezpieczeń fizycznych, technicznych i organizacyjnych;
ocenę dotychczasowej dokumentacji i identyfikację obszarów wymagających poprawy;
opracowanie dokumentacji ochrony infrastruktury krytycznej;
przygotowanie planów ciągłości działania, procedur awaryjnych i zasad odtwarzania;
wsparcie we wdrażaniu rozwiązań organizacyjnych i technicznych;
szkolenia, warsztaty oraz ćwiczenia sprawdzające gotowość organizacji.

Zakres współpracy jest każdorazowo dostosowywany do rodzaju infrastruktury, charakteru działalności oraz zidentyfikowanych zagrożeń.

Zapoznaj się z naszą pełną ofertą!

Weź udział w naszym szkoleniu i dowiedz się więcej!

Więcej informacji tutaj.

Zapewnienie bezpiecznego schronienia dla mieszkańców w sytuacjach kryzysowych lub w czasie konfliktu zbrojnego to jeden z absolutnych priorytetów systemu ochrony ludności. W celu ochrony przed zagrożeniami powstałymi w wyniku klęsk żywiołowych, zdarzeń o charakterze terrorystycznym lub działań wojennych wykorzystuje się obiekty zbiorowej ochrony. Obowiązująca ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz szczegółowe rozporządzenie w sprawie warunków technicznych precyzyjnie definiują, kategoryzują te obiekty i wskazują różnice między nimi.

Budowle ochronne – wspólny fundament

Obiekt budowlany (lub jego część) uznaje się za budowlę ochronną na podstawie formalnego wyznaczenia, porozumienia lub decyzji właściwego organu ochrony ludności.

Zgodnie z przepisami technicznymi, obiekty te podlegają ścisłym wymogom lokalizacyjnym – odległość od miejsca przebywania ludności do budowli ochronnej nie może być większa niż 500 m w granicach administracyjnych miasta oraz 1000 m poza tymi granicami. Ponadto, każda budowla ochronna musi zapewniać bezpieczne przebywanie, przy czym powierzchnia netto nie może być mniejsza niż 1 m2 na osobę.

Po oficjalnym uznaniu obiektu za budowlę ochronną, nadaje mu się określoną kategorię odporności oraz jeden z dwóch statusów: schronu lub ukrycia.

Czym jest schron i jakie ma kategorie?

Schron to budowla ochronna zapewniająca najwyższy poziom bezpieczeństwa. Zgodnie z prawem jest to uznany za budowlę ochronną obiekt budowlany (lub jego część) o konstrukcji zamkniętej i hermetycznej, wyposażony w urządzenia filtrowentylacyjne lub pochłaniacze regeneracyjne.

W zależności od poziomu ochrony, schrony dzielą się na trzy kategorie:

Schron kategorii S-1 – zabezpiecza przed skutkami wybuchu wywołującego nadciśnienie rzędu co najmniej 100 kPa, wstrząsami, zagruzowaniem, odłamkami amunicji i ostrzałem, a także zapewnia co najmniej 1000-krotne osłabienie promieniowania przenikliwego gamma oraz chroni przed skażeniami chemicznymi, biologicznymi i pożarami.
Schron kategorii S-2 – to obiekt podziemny, który spełnia wymogi S-1, a ponadto wytrzymuje nadciśnienie fali padającej o wartości co najmniej 200 kPa i zapewnia 1500-krotne osłabienie promieniowania gamma z opadu promieniotwórczego.
Schron kategorii S-3 – to obiekt podziemny o rygorystycznych parametrach, zabezpieczający przed oddziaływaniem skutków wybuchu o nadciśnieniu co najmniej 300 kPa.

Czym jest ukrycie i jak się dzieli?

Ukrycie, podobnie jak schron, ma status oficjalnie uznanej budowli ochronnej, jednak jest to obiekt budowlany o konstrukcji niehermetycznej. Zapewnia on fizyczną barierę ochronną, którą również dzieli się na trzy kategorie odporności:

Ukrycie kategorii U-1 – zabezpiecza przed obciążeniami spowodowanymi zagruzowaniem i spadającymi elementami, odłamkami amunicji oraz ostrzałem z broni małokalibrowej.
Ukrycie kategorii U-2 – spełnia wymagania kategorii U-1, a dodatkowo chroni przed promieniowaniem przenikliwym gamma, zapewniając jego co najmniej 100-krotne osłabienie.
Ukrycie kategorii U-3 – spełnia wymagania kategorii U-2, a ponadto gwarantuje zabezpieczenie przed oddziaływaniem skutków wybuchu wywołującego nadciśnienie o wartości co najmniej 60 kPa.

Czym są miejsca doraźnego schronienia?

Co w sytuacji, gdy specjalistycznych budowli ochronnych brakuje na danym terenie? W przypadku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego lub w czasie wojny, jeżeli liczba schronów i ukryć jest niewystarczająca dla zapewnienia ochrony ludności, organy samorządowe (wójt, starosta, wojewoda) organizują miejsca doraźnego schronienia.

Są to obiekty zbiorowej ochrony będące obiektami budowlanymi, które zostały przystosowane do tymczasowego ukrycia ludzi. Ich zorganizowanie następuje w drodze nakazu przystosowania do tego celu pomieszczeń budynków, garaży podziemnych, tuneli, budowli ziemnych czy wykopów..

Oznaczenie i wyposażenie obiektów

Aby system był bezpieczny i czytelny w chwili zagrożenia, przepisy nakładają konkretne wymogi eksploatacyjne:

W budowli ochronnej służącej ochronie ludności liczba miejsc do siedzenia musi wynosić co najmniej 2/3 jej pojemności.
Bezpieczeństwo chronionych osób wymaga utrzymania dostępu do odpowiedniego powietrza – poziom dwutlenku węgla w obiekcie nie może przekraczać 2% objętości, a zawartość tlenu nie może spaść poniżej 18% objętości.
Budowle ochronne i miejsca doraźnego schronienia oznacza się za pomocą międzynarodowego znaku rozpoznawczego obrony cywilnej (niebieski trójkąt równoboczny na pomarańczowym tle) oraz wyraźnego napisu: „SCHRON”, „UKRYCIE” lub „MIEJSCE DORAŹNEGO SCHRONIENIA”.
Dostępność budowli ochronnej dla osób z niepełnosprawnościami musi być dodatkowo oznaczona specjalnym znakiem informacyjnym z piktogramem wózka inwalidzkiego umieszczonym na zewnątrz obiektu.

Jak wspieramy samorządy i instytucje?

Tworzenie, ewidencjonowanie i weryfikacja obiektów zbiorowej ochrony to potężne wyzwanie logistyczne i infrastrukturalne dla każdej gminy czy powiatu. Jako eksperci Instin pomagamy podmiotom publicznym w procesie planowania i audytowania infrastruktury ochronnej. Oferujemy kompleksowe wsparcie m.in. poprzez:

Koncepcje i audyty infrastrukturalne:

Dokumentacja i plany operacyjne:

Szkolenia dedykowane (ZASADNICZE i AKTUALIZUJĄCE):

Szkolenia z ochrony ludności dla osób pełniących funkcję wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)
Szkolenia dla kadry samorządu terytorialnego oraz osób posiadających przydziały mobilizacyjne, (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)
Projektowanie i organizacja ćwiczeń z zakresu ochrony ludności na terenie samorządu.

Szukasz profesjonalnego wsparcia przy inwentaryzacji i planowaniu obiektów zbiorowej ochrony na swoim terenie?

Koniecznie napisz na kontakt@instin.pl lub zadzwoń pod numer +48 737 393 280.

Zapoznaj się z naszą pełną ofertą!

Zarządzanie bezpieczeństwem na szczeblu wojewódzkim to kluczowy element łączący działania lokalne (gmin, powiatów) z administracją centralną. Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej precyzyjnie określa role i zadania na tym poziomie. Jak w świetle tych przepisów wygląda podział obowiązków i za co dokładnie odpowiada województwo?

Kto kieruje ochroną ludności na szczeblu województwa?

Struktura zarządzania na tym poziomie opiera się na dualizmie administracyjnym:

terytorialnym organem ochrony ludności jest wojewoda. Odpowiada on za realizację zadań ochrony ludności i obrony cywilnej na obszarze całego województwa,
pozostałym organem ochrony ludności, wykonującym zadania w zakresie swojej właściwości, jest marszałek województwa,
z kolei sejmik województwa ma za zadanie uchwalać w budżecie województwa środki finansowe przewidziane do realizacji własnych zadań w tym obszarze.

Główne zadania wojewody

Wojewoda, jako przedstawiciel rządu w terenie, posiada najszerszy katalog kompetencji koordynacyjno-nadzorczych. Do jego kluczowych obowiązków należy m.in.:

1. Nadzór, koordynacja i wsparcie:

nadzór nad wykonywaniem zadań zleconych z zakresu administracji rządowej przez gminy, powiaty i inne podmioty na obszarze województwa,
kierowanie i koordynowanie realizacji zadań przez podmioty podległe oraz na obszarze całego województwa,
udzielanie wsparcia gminom i powiatom w realizacji powierzonych im zadań,
wydawanie zaleceń dla wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów oraz dla marszałka województwa,
opracowywanie analiz i raportów na podstawie oceny ryzyka oraz oceny gotowości podmiotów,

2. Zarządzanie zasobami i infrastrukturą:

tworzenie i utrzymywanie zasobów ochrony ludności, infrastruktury niezbędnej do realizacji zadań oraz zapewnienie dostępu do wody,
ewidencjonowanie podmiotów i zasobów oraz prowadzenie Wojewódzkiej Ewidencji Zasobów Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej,
określanie sposobu utrzymania niezbędnych zasobów gwarantujących ciągłość realizacji zadań,
organizowanie i koordynowanie pomocy humanitarnej i doraźnej na obszarze województwa,
zabezpieczanie środków finansowych na realizację zadań, w tym zadań zleconych gminom i powiatom.

3. Ostrzeganie, ewakuacja i obiekty ochronne:

opracowanie i uzgadnianie wojewódzkiego planu ewakuacji ludności oraz określanie obszarów i kierunków ewakuacji,
powiadamianie, ostrzeganie i alarmowanie ludności o zagrożeniach,
organizowanie i współfinansowanie systemów wykrywania zagrożeń oraz ostrzegania,
planowanie liczby i pojemności obiektów zbiorowej ochrony, uznawanie obiektów za budowle ochronne oraz organizowanie miejsc doraźnego schronienia,
wprowadzanie danych do Centralnej Ewidencji Obiektów Zbiorowej Ochrony (OZO),
przeciwdziałanie dezinformacji obniżającej społeczną odporność.

Główne zadania marszałka województwa

Marszałek województwa skupia się na wspieraniu struktur samorządowych oraz koordynowaniu podległych mu jednostek. Zgodnie z ustawą do jego zadań należy m.in.:

nadzorowanie i koordynowanie realizacji zadań przez podległe i nadzorowane podmioty ochrony ludności,
udzielanie pomocy (w tym finansowej) powiatom wchodzącym w skład województwa,
zawieranie ze starostami porozumień lub umów o współdziałaniu w zakresie realizacji zadań,
planowanie i organizowanie szkoleń, ćwiczeń oraz innych form edukacji, a także wspieranie programów edukacyjnych wzmacniających społeczną odporność,
tworzenie, utrzymywanie i ewidencjonowanie zasobów ochrony ludności,
koordynowanie udostępniania podległej infrastruktury na rzecz ochrony ludności i obrony cywilnej,
zapewnienie funkcjonowania urzędu marszałkowskiego w czasie wojny,
sporządzanie co 2 lata informacji dla sejmiku województwa o stanie przygotowań samorządu do realizacji ustawowych zadań.

Jak wspieramy urzędy i instytucje na szczeblu wojewódzkim i lokalnym?

Wdrożenie wymogów ustawowych oraz budowa sprawnie działającego systemu to ogromne przedsięwzięcie operacyjne. Jako eksperci INSTIN skutecznie wspieramy urzędy i instytucje publiczne w profesjonalnym przygotowaniu się do tych wyzwań. Oferujemy kompleksowe wsparcie:

Audyty i koncepcje:

Dokumentacja i plany:

Szkolenia dedykowane:

Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla osób pełniących funkcję wójtów, burmistrzów i prezydentów miast (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)
Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla kadry samorządu terytorialnego (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)
Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla osób posiadających przydziały mobilizacyjne obrony cywilnej (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)

Szkolenia dla pozostałych grup:

Szkolenia specjalistyczne:

Ćwiczenia i wsparcie komunikacyjne:

Szukasz rzetelnego wsparcia przy wdrażaniu obowiązków wynikających z ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej? Napisz na kontakt@instin.pl lub zadzwoń pod numer +48 737 393 280.

Zapoznaj się z naszą pełną ofertą!

Zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom to proces, który wymaga ścisłej współpracy na każdym szczeblu samorządu. W systemie stworzonym przez ustawę z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, powiat pełni niezwykle ważną funkcję spajającą działania gmin i koordynującą pracę służb. Jakie dokładnie zadania przepisy nakładają na władze szczebla powiatowego?

Kto na szczeblu powiatu odpowiada za ochronę ludności?

Zgodnie z ustawą, terytorialnym organem ochrony ludności na obszarze powiatu jest starosta. To na nim spoczywa odpowiedzialność za realizację zadań związanych z ochroną ludności oraz obroną cywilną w regionie.

Zarządzanie na tym szczeblu opiera się również na innych filarach:

Rada powiatu ma obowiązek uchwalać w budżecie (na wniosek starosty) środki finansowe przewidziane do realizacji zadań własnych w tym zakresie.
Część strategicznych zadań – takich jak koordynacja działań ratowniczych, analiza ryzyka czy ostrzeganie ludności – starosta wykonuje przy pomocy komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej.

Najważniejsze zadania powiatu w zakresie ochrony ludności

Ustawa wyznacza staroście bardzo szeroki katalog obowiązków, który dzieli się na kilka kluczowych obszarów operacyjnych:

1. Koordynacja, nadzór i współpraca

kierowanie i koordynowanie realizacji zadań przez podmioty ochrony ludności na obszarze powiatu.
nadzorowanie oraz ocena wykonywania powierzonych zadań przez lokalne podmioty ochrony ludności i obrony cywilnej.
koordynowanie współpracy między służbami, inspekcjami i strażami działającymi w powiecie.
organizowanie współpracy między gminami wchodzącymi w skład powiatu.
wydawanie organom gminy (wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta) zaleceń dotyczących zadań z zakresu ochrony ludności.
wnioskowanie do wojewody o nadanie przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej.
zapewnienie funkcjonowania starostwa w czasie wojny.
sporządzanie co 2 lata informacji o stanie przygotowań powiatu dla rady powiatu.

2. Zarządzanie zasobami i pomoc gminom

udzielanie gminom pomocy, gdy ich własne zasoby i możliwości ulegną wyczerpaniu.
tworzenie i utrzymywanie zasobów ochrony ludności oraz infrastruktury niezbędnej do realizacji zadań (w tym zapewnienie dostępu do wody).
wspieranie podmiotów ochrony ludności w wyposażenie w odpowiedni sprzęt i środki ochrony.
organizowanie udzielania pomocy humanitarnej oraz pomocy doraźnej na obszarze powiatu.
ewidencjonowanie podmiotów i zasobów ochrony ludności na obszarze całego powiatu.

3. Obiekty zbiorowej ochrony i plany ewakuacji

planowanie liczby i pojemności obiektów zbiorowej ochrony oraz zlecanie sprawdzania obiektów budowlanych pod tym kątem.
wyznaczanie, zawieranie porozumień i wydawanie decyzji o uznaniu obiektu za budowlę ochronną oraz organizowanie miejsc doraźnego schronienia.
wydawanie i odwoływanie poleceń udostępnienia budowli ochronnych oraz informowanie ludności o ich lokalizacji.
wprowadzanie danych do Centralnej Ewidencji Obiektów Zbiorowej Ochrony (Centralnej Ewidencji OZO).
finansowanie oraz współfinansowanie utrzymania, modernizacji i budowy infrastruktury ochronnej.
opracowywanie wkładu do wojewódzkiego planu ewakuacji w zakresie obszaru powiatu.

4. Ostrzeganie, edukacja i walka z dezinformacją

organizowanie i utrzymanie powiatowych elementów systemów wykrywania zagrożeń oraz powiadamiania, ostrzegania i alarmowania.
planowanie i organizowanie szkoleń, ćwiczeń oraz innych form edukacji z zakresu ochrony ludności.
zatwierdzanie planów ćwiczeń sporządzanych przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast oraz ewaluacja tych ćwiczeń.
przeciwdziałanie dezinformacji obniżającej społeczną odporność na obszarze powiatu.

Jak wspieramy samorządy w realizacji tych zadań?

Sprawne wdrożenie tak obszernego katalogu ustawowych wymogów to duże wyzwanie organizacyjne dla każdego urzędu. Jako eksperci INSTIN skutecznie wspieramy samorządy terytorialne w budowaniu bezpiecznej i zgodnej z przepisami administracji. Oferujemy kompleksowe wsparcie w następujących obszarach:

Audyty i koncepcje:

Dokumentacja i plany:

Szkolenia dedykowane:

Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla osób pełniących funkcję wójtów, burmistrzów i prezydentów miast (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)
Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla kadry samorządu terytorialnego (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)
Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla osób posiadających przydziały mobilizacyjne obrony cywilnej (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)

Szkolenia dla pozostałych grup:

Szkolenia specjalistyczne:

Ćwiczenia i wsparcie komunikacyjne:

Szukasz rzetelnego wsparcia w przygotowaniu Twojego samorządu do realizacji zadań z zakresu ochrony ludności?

Koniecznie napisz na kontakt@instin.pl lub zadzwoń pod numer +48 737 393 280.

Zapoznaj się z naszą pełną ofertą!

Zapewnienie bezpieczeństwa na poziomie lokalnym to jedno z najważniejszych wyzwań stojących przed samorządami. Zgodnie z ustawą z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, to właśnie gmina stanowi pierwszą linię działań w całym systemie. Jakie konkretnie zadania i obowiązki nakładają na władze lokalne te przepisy?

Kto bezpośrednio odpowiada za ochronę ludności w gminie?

Zgodnie z ustawą, terytorialnym organem ochrony ludności na szczeblu gminnym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. To on odpowiada za realizację zadań ochrony ludności i obrony cywilnej odpowiednio na obszarze gminy. Z kolei do zadań rady gminy należy uchwalanie w budżecie środków finansowych przewidzianych do realizacji tych własnych celów.

Najważniejsze zadania gminy w zakresie ochrony ludności

Ustawa bardzo szczegółowo i kategorycznie wymienia obowiązki wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Można je podzielić na kilka kluczowych obszarów operacyjnych:

1. Zarządzanie i koordynacja działań

kierowanie i koordynowanie na obszarze gminy realizacji zadań przez podmioty ochrony ludności i obrony cywilnej.
nadzorowanie oraz ocenianie wykonywania zadań przez podmioty ochrony ludności działające na obszarze gminy.
organizowanie współpracy między różnymi podmiotami ochrony ludności.
zawieranie ze starostą porozumienia lub umowy o współdziałaniu w zakresie realizacji powierzonych zadań.
wnioskowanie do starosty o nadanie przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej.
zapewnienie funkcjonowania urzędu gminy w czasie wojny.
sporządzanie co 2 lata informacji o stanie przygotowań gminy do realizacji zadań i przedstawianie jej radzie gminy.

2. Zarządzanie zasobami i wsparcie

tworzenie i utrzymywanie na obszarze gminy zasobów ochrony ludności, infrastruktury niezbędnej do realizacji zadań oraz zaopatrzenia w wodę.
udzielanie pomocy doraźnej na obszarze gminy przy pomocy wyznaczonych podmiotów.
udzielanie wsparcia podmiotom ochrony ludności w przygotowaniu do realizacji zadań, w tym w zakresie wyposażenia w sprzęt.
ewidencjonowanie podmiotów i zasobów ochrony ludności na obszarze gminy.
wydawanie zaleceń podmiotom ochrony ludności co do rodzajów i ilości utrzymywanych zasobów.
uzgadnianie z komendantem powiatowym (miejskim) Państwowej Straży Pożarnej zasobów gminy przeznaczonych do współdziałania na obszarze powiatu.

3. Obiekty zbiorowej ochrony i ewakuacja

Władze gminy mają przed sobą ogromne wyzwanie w zakresie odpowiedniej infrastruktury ochronnej. Zadania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) obejmują tu:

planowanie liczby i pojemności obiektów zbiorowej ochrony oraz zlecanie wykonania ich sprawdzenia.
wyznaczanie, zawieranie porozumień i wydawanie decyzji o uznaniu obiektu budowlanego za budowlę ochronną.
organizowanie miejsc doraźnego schronienia.
wydawanie i odwoływanie poleceń udostępnienia budowli ochronnych, udzielanie pomocy w ich przygotowaniu do użycia oraz informowanie ludności o ich umiejscowieniu.
wprowadzanie danych do Centralnej Ewidencji Obiektów Zbiorowej Ochrony (Centralnej Ewidencji OZO).
finansowanie i współfinansowanie utrzymania, modernizacji i budowy infrastruktury ochronnej na obszarze gminy.
opracowywanie wkładu do wojewódzkiego planu ewakuacji w zakresie obszaru własnej gminy.

4. Ostrzeganie, edukacja i szkolenia

powiadamianie, ostrzeganie i alarmowanie ludności o zagrożeniach.
utrzymanie gotowości gminnych elementów systemów wykrywania zagrożeń oraz powiadamiania i alarmowania.
planowanie i organizowanie szkoleń, ćwiczeń i form edukacji z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.
wzmacnianie świadomości lokalnych zagrożeń wśród radnych, pracowników jednostek organizacyjnych gminy oraz przewodniczących organów wykonawczych jednostek pomocniczych.

Jak wspieramy samorządy w realizacji tych zadań?

Sprawne wdrożenie tak obszernego katalogu ustawowych wymogów to duże wyzwanie organizacyjne dla każdego urzędu. Jako eksperci Instin skutecznie wspieramy samorządy terytorialne w budowaniu bezpiecznej i zgodnej z przepisami administracji. Oferujemy kompleksowe wsparcie w następujących obszarach:

Audyty i koncepcje:

Dokumentacja i plany:

Szkolenia dedykowane:

Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla osób pełniących funkcję wójtów, burmistrzów i prezydentów miast (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)
Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla kadry samorządu terytorialnego (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)
Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla osób posiadających przydziały mobilizacyjne obrony cywilnej (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)

Szkolenia dla pozostałych grup:

Szkolenia specjalistyczne:

Ćwiczenia i wsparcie komunikacyjne:

Szukasz rzetelnego wsparcia w przygotowaniu Twojej gminy do realizacji zadań z zakresu ochrony ludności?

Koniecznie napisz na kontakt@instin.pl lub zadzwoń pod numer +48 737 393 280.

Zapoznaj się z naszą pełną ofertą!

Jak opracować skuteczne plany zarządzania kryzysowego?

Zarządzanie kryzysowe to jeden z kluczowych elementów systemu bezpieczeństwa lokalnego. Aby działania podejmowane w sytuacji zagrożenia były skuteczne, nie mogą opierać się na improwizacji. Ich podstawą powinno być odpowiednie planowanie, jasno określone procedury, podział odpowiedzialności oraz wiedza o dostępnych siłach i środkach.

Nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym z 29 maja 2026 roku zmieniła dotychczasowy model planowania. Zamiast jednego klasycznego planu zarządzania kryzysowego, obejmującego część główną, zespół przedsięwzięć oraz załączniki funkcjonalne, wprowadzono dwa odrębne, ale wzajemnie powiązane dokumenty:

plan zarządzania ryzykiem,
plan reagowania kryzysowego.

Oba dokumenty są łącznie określane w ustawie jako plany zarządzania kryzysowego. Plan zarządzania ryzykiem koncentruje się przede wszystkim na zapobieganiu zagrożeniom i ograniczaniu ich skutków, natomiast plan reagowania kryzysowego określa sposób działania po wystąpieniu sytuacji kryzysowej.

Obowiązek ich opracowywania dotyczy administracji rządowej, województw, powiatów i gmin. Jak zatem powinny wyglądać nowe plany zarządzania kryzysowego na poziomie samorządu?

Czym jest zarządzanie kryzysowe?

Zgodnie z ustawą z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, zarządzanie kryzysowe to działalność organów administracji publicznej będąca elementem kierowania bezpieczeństwem narodowym.

Obejmuje ono przede wszystkim:

zapobieganie sytuacjom kryzysowym,
przygotowanie do przejmowania nad nimi kontroli w drodze zaplanowanych działań,
reagowanie w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych,
usuwanie skutków sytuacji kryzysowych,
odtwarzanie zasobów i infrastruktury krytycznej.

Oznacza to, że plany zarządzania kryzysowego nie powinny być traktowane wyłącznie jako dokumentacja formalna. Ich zadaniem jest zarówno ograniczanie ryzyka wystąpienia sytuacji kryzysowych, jak i realne wsparcie organów administracji w przypadku konieczności szybkiego podejmowania decyzji, koordynowania działań oraz informowania mieszkańców..

Podstawa prawna

Zasady opracowywania planów zarządzania kryzysowego reguluje ustawa z 26 kwietnia 2007 roku o zarządzaniu kryzysowym, znowelizowana ustawą z 29 maja 2026 roku o zmianie ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz niektórych innych ustaw.

Nowelizacja weszła w życie 4 lipca 2026 roku i wprowadziła nową strukturę dokumentacji planistycznej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami pod pojęciem planów zarządzania kryzysowego rozumie się obecnie:

plany zarządzania ryzykiem,
plany reagowania kryzysowego.

Dokumenty te opracowuje się na poziomie krajowym, ministerialnym, centralnym, wojewódzkim, powiatowym oraz gminnym.

Jakie dokumenty składają się na plany zarządzania kryzysowego?

Obecny system planowania opiera się na dwóch dokumentach, które odpowiadają różnym etapom zarządzania kryzysowego.

Plan zarządzania ryzykiem dotyczy przede wszystkim działań podejmowanych przed wystąpieniem sytuacji kryzysowej. Plan reagowania kryzysowego określa natomiast sposób działania w przypadku, gdy zagrożenie już wystąpiło.

1. Plan zarządzania ryzykiem

Plan zarządzania ryzykiem ma charakter strategiczny i prewencyjny. Jego celem jest określenie, jakie zagrożenia mogą wystąpić na danym obszarze oraz jakie działania organizacyjne, techniczne i finansowe należy podjąć, aby ograniczyć związane z nimi ryzyko.

Plany zarządzania ryzykiem opracowuje się z uwzględnieniem zagrożeń wskazanych w Krajowej Ocenie Ryzyka. W powiatowych i gminnych planach zarządzania ryzykiem należy ponadto uwzględnić postanowienia Krajowego Planu Zarządzania Ryzykiem.

Co zawiera plan zarządzania ryzykiem?

Zgodnie z ustawą dokument powinien zawierać:

cele strategiczne,
opis zasad współpracy podmiotów wymienionych w siatce bezpieczeństwa,
listę działań służących ograniczeniu ryzyka wystąpienia zidentyfikowanych zagrożeń.

Działania ograniczające ryzyko powinny zostać przedstawione w wymiarze organizacyjnym, technicznym i finansowym. Należy przy tym określić:

hierarchię działań,
ramy czasowe ich realizacji,
podmioty wiodące i współpracujące,
sposób finansowania,
wysokość planowanych nakładów finansowych,
sposób oceny osiągniętych efektów,
wnioski wynikające z wdrożonych działań,
dane o stratach powstałych wskutek wystąpienia zagrożeń.

Plan zarządzania ryzykiem nie powinien zatem ograniczać się do samego wskazania zagrożeń. Powinien być konkretnym programem działań, określającym odpowiedzialność, terminy, koszty oraz spodziewane rezultaty.

2. Plan reagowania kryzysowego

Plan reagowania kryzysowego ma charakter operacyjny. Określa sposób działania organów administracji, służb, inspekcji, straży, jednostek organizacyjnych oraz innych podmiotów w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowej.

Dokument opracowuje się w odniesieniu do zagrożeń wskazanych w Krajowej Ocenie Ryzyka oraz z uwzględnieniem właściwego planu zarządzania ryzykiem.

Oznacza to, że plan reagowania kryzysowego powinien stanowić operacyjne rozwinięcie ustaleń przyjętych wcześniej w planie zarządzania ryzykiem.

Co zawiera gminny i powiatowy plan reagowania kryzysowego?

Powiatowy oraz gminny plan reagowania kryzysowego powinny zawierać:

określenie zadań i obowiązków podmiotów wymienionych w siatce bezpieczeństwa w zakresie reagowania na sytuację kryzysową oraz usuwania jej skutków,
opis zasad współpracy tych podmiotów, w tym zasad wymiany informacji,
określenie zadań w zakresie monitorowania zagrożeń,
zestawienie pogrupowanych modułów zadaniowych wraz z opisem realizacji ujętych w nich zadań,
załączniki i procedury niezbędne do prowadzenia działań,
zestawienie przedsięwzięć minimalizujących skutki zakłócenia funkcjonowania infrastruktury krytycznej dla ludności.

Moduły zadaniowe

Moduł zadaniowy jest zestawieniem przedsięwzięć i zadań przewidzianych do realizacji w sytuacji kryzysowej przez podmioty wymienione w siatce bezpieczeństwa.

Powinien on określać między innymi:

podmioty odpowiedzialne za realizację zadania,
podmioty współpracujące,
sposób postępowania,
kolejność podejmowanych czynności,
siły i środki wykorzystywane podczas działań.

Moduły zadaniowe powinny być przygotowane w taki sposób, aby mogły zostać wykorzystane podczas rzeczywistego zdarzenia, a nie jedynie stanowić formalny element dokumentacji.

Załączniki do planu reagowania kryzysowego

Plan powinien obejmować rozwiązania dotyczące:

organizacji systemu monitorowania zagrożeń, ostrzegania i alarmowania,
organizacji łączności,
informowania ludności o zagrożeniach i sposobach postępowania,
oceniania oraz dokumentowania strat i szkód,
uruchamiania rezerw strategicznych,
realizacji zadań związanych z ochroną ludności i obroną cywilną,
standardowych procedur operacyjnych reagowania kryzysowego,
ochrony i odtwarzania infrastruktury krytycznej.

W przypadku planów powiatowych i gminnych konieczne jest także określenie działań minimalizujących konsekwencje zakłócenia funkcjonowania infrastruktury krytycznej dla mieszkańców. Może to dotyczyć między innymi przerw w dostawach wody, energii, ciepła, usług telekomunikacyjnych, transportowych lub medycznych.

Kto opracowuje i zatwierdza plany?

Na poziomie gminy oba dokumenty opracowuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Projekty:

gminnego planu zarządzania ryzykiem,
gminnego planu reagowania kryzysowego

są przekazywane do zatwierdzenia właściwemu staroście.

Na poziomie powiatu dokumenty opracowuje starosta. Projekty powiatowych planów zarządzania ryzykiem i reagowania kryzysowego są przekazywane do zatwierdzenia właściwemu wojewodzie.

Plany muszą zostać uzgodnione z podmiotami wymienionymi w siatce bezpieczeństwa w zakresie dotyczącym ich zadań. Podlegają one aktualizacji w cyklu planowania nie dłuższym niż trzy lata.

Jak wygląda proces przygotowania nowych planów zarządzania kryzysowego?

Krok 1. Identyfikacja zagrożeń
Krok 2. Ocena ryzyka
Krok 3. Wyznaczenie celów strategicznych
Krok 4. Zaplanowanie działań ograniczających ryzyko
Krok 5. Opracowanie siatki bezpieczeństwa.
Krok 6. Przygotowanie planu reagowania kryzysowego
Krok 7. Opracowanie modułów zadaniowych i procedur
Krok 8. Uzgodnienie dokumentów
Krok 9. Ćwiczenia i aktualizacja

Co z dotychczasowymi planami zarządzania kryzysowego?

Wejście w życie nowych przepisów nie spowodowało automatycznej utraty ważności dotychczasowych planów zarządzania kryzysowego.

Plany przyjęte lub zatwierdzone na podstawie wcześniejszych przepisów pozostają w mocy do momentu przyjęcia lub zatwierdzenia nowych planów zarządzania ryzykiem i planów reagowania kryzysowego. Do tego czasu mogą być również aktualizowane.

Nowe dokumenty będą powstawały etapami:

Krajowy Plan Zarządzania Ryzykiem ma zostać przyjęty po raz pierwszy w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie nowelizacji,
plany wojewódzkie będą zatwierdzane po przyjęciu dokumentów krajowych,
plany powiatowe – po zatwierdzeniu właściwych planów wojewódzkich,
plany gminne – po zatwierdzeniu właściwych planów powiatowych.

Analogiczny mechanizm przewidziano dla planów reagowania kryzysowego. Krajowy Plan Reagowania Kryzysowego ma zostać przyjęty w terminie dziewięciu miesięcy od przyjęcia pierwszego Krajowego Planu Zarządzania Ryzykiem.

Oznacza to, że samorządy nadal mogą korzystać z dotychczasowych planów, ale powinny już przygotowywać się do opracowania dwóch nowych dokumentów.

Dlaczego to takie ważne?

Rozdzielenie dokumentacji na plan zarządzania ryzykiem i plan reagowania kryzysowego ma uporządkować proces przygotowania jednostek na zagrożenia.

Plan zarządzania ryzykiem wymaga spojrzenia długoterminowego: określenia zagrożeń, priorytetów, inwestycji, odpowiedzialności, terminów i źródeł finansowania. Plan reagowania kryzysowego przekłada te ustalenia na konkretne procedury, moduły zadaniowe oraz zasady współdziałania uruchamiane podczas sytuacji kryzysowej.

Prawidłowo przygotowane dokumenty pozwalają:

szybciej odtworzyć zasoby i infrastrukturę.
ograniczać ryzyko wystąpienia sytuacji kryzysowych,
zmniejszać potencjalne skutki zagrożeń,
jasno określić zadania i odpowiedzialność,
usprawnić współpracę między instytucjami,
poprawić przepływ informacji,
skuteczniej chronić mieszkańców,
utrzymać ciągłość najważniejszych usług,

Jak wspieramy samorządy i instytucje?

Nowa dokumentacja nie powinna być mechanicznym podziałem dotychczasowego planu na dwa pliki. Jej opracowanie wymaga ponownej analizy zagrożeń, odpowiedzialności, zasobów, finansowania i zdolności współdziałania. INSTIN wspiera jednostki samorządu terytorialnego oraz firmy w ocenie dotychczasowej dokumentacji oraz przygotowaniu rozwiązań zgodnych z nowymi przepisami i dostosowanych do lokalnych uwarunkowań.

Pomagamy m.in. w następujących obszarach:

Tworzenie dokumentacji i planów

Audyty i koncepcje bezpieczeństwa

Szkolenia, ćwiczenia i wsparcie kompetencyjne

Potrzebujesz wsparcia?

Opracowanie profesjonalnego i zgodnego z aktualnymi wymogami planu zarządzania kryzysowego to duże wyzwanie organizacyjne. Warto zadbać o to, aby dokument był nie tylko poprawny formalnie, ale także praktyczny, aktualny i możliwy do wykorzystania w realnej sytuacji kryzysowej.

Szukasz wsparcia w przygotowaniu planu zarządzania kryzysowego, procedur reagowania, audytu lub szkolenia dla swojej jednostki?

Napisz do nas: kontakt@instin.pl
Zadzwoń: +48 737 393 280

Zapoznaj się również z naszą pełną ofertą w zakresie zarządzania kryzysowego i ciągłości działania.

Zapewnienie bezpieczeństwa lokalnych społeczności w obliczu współczesnych wyzwań wymaga jasnych reguł. Kluczowym filarem tego systemu w Polsce jest ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, która precyzyjnie porządkuje zadania, odpowiedzialność oraz zasoby administracji publicznej.

Co dokładnie kryje się pod tymi pojęciami i jak te regulacje wpływają na codzienne funkcjonowanie samorządów oraz instytucji?

Czym jest ochrona ludności?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, ochrona ludności to system składający się z organów administracji publicznej, podmiotów wykonujących powierzone im zadania oraz niezbędnych zasobów.

Jego nadrzędnym celem w sytuacjach zagrożenia jest zapewnienie bezpieczeństwa poprzez ochronę:

życia i zdrowia ludzi,
mienia, w tym również zwierząt,
infrastruktury niezbędnej do zaspokojenia potrzeb bytowych mieszkańców,
dóbr kultury oraz środowiska naturalnego.

Ochrona ludności to system funkcjonujący w czasie pokoju, który stanowi fundament do płynnego przejścia w struktury czasu wojny.

Czym jest obrona cywilna?

Ustawa wprowadza jasną zależność między funkcjonowaniem systemu w czasie pokoju a jego działaniem w czasie wojny, dotychczasowa ochrona ludności automatycznie staje się obroną cywilną.

Obrona cywilna to realizacja zadań określonych w Protokole dodatkowym do Konwencji Genewskich, mająca na celu bezpośrednią ochronę ludności cywilnej przed zagrożeniami wynikającymi z działań zbrojnych i ich następstw.

Transformacja systemu w czasie wojny oznacza, że:

organy, podmioty i zasoby ochrony ludności stają się odpowiednio organami, podmiotami i zasobami obrony cywilnej,
minister właściwy do spraw wewnętrznych staje się krajowym organem – Szefem Obrony Cywilnej,
do realizacji zadań wykorzystywany jest nowo powołany korpus obrony cywilnej, w skład którego wchodzi personel obrony cywilnej oraz krajowa rezerwa obrony cywilnej.

Jakie zadania obejmuje system?

Zadania z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej są realizowane wieloetapowo i koncentrują się na czterech głównych obszarach:

Przygotowanie administracji publicznej – polega na zapewnieniu ciągłości działania urzędów oraz organizacji szkoleń i ćwiczeń dla organów i podmiotów ochrony ludności i obrony cywilnej.
Przygotowanie społeczeństwa (społeczna odporność) – obejmuje edukowanie i informowanie mieszkańców o zagrożeniach, a także instruowanie w zakresie m.in. budowania społecznej odporności, pierwszej pomocy i ewakuacji.
Działania prewencyjne i planistyczne – to m.in. stała ocena ryzyka, przygotowanie do reagowania, planowanie ewakuacji ludności i zabezpieczania dóbr kultury, a także przygotowanie budowli ochronnych i miejsc doraźnego schronienia.
Reagowanie w czasie zagrożenia – obejmuje m.in. uruchamianie systemów ostrzegania i alarmowania ludności, prowadzenie ewakuacji, realizację działań ratowniczych oraz zapewnienie pomocy doraźnej (w tym m.in. żywności, wody i schronienia) i humanitarnej.

Kto odpowiada za realizację zadań?

Ustawa precyzyjnie wskazuje terytorialne organy odpowiedzialne za koordynację i realizację zadań systemu na poszczególnych szczeblach administracji:

Gmina: wójt, burmistrz lub prezydent miasta,
Powiat: starosta,
Województwo: wojewoda,
Kraj: minister właściwy do spraw wewnętrznych.

Organy te wykonują swoje obowiązki przy wsparciu dedykowanych podmiotów, do których należą m.in. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, jednostki Państwowej i Ochotniczej Straży Pożarnej, podmioty lecznicze, różnego rodzaju inspekcje, straże oraz organizacje pozarządowe.

Dlaczego systemowe podejście jest tak ważne?

W świetle przepisów przygotowanie systemu to proces ciągły i długofalowy. Wymaga on od samorządów nie tylko szybkiego reagowania na bieżące sytuacje kryzysowe, ale przede wszystkim rzetelnego przygotowania w czasie pokoju od planowania i audytów obiektów zbiorowej ochrony po organizację systematycznych ćwiczeń i szkoleń dla kadr. Tylko wysoka społeczna odporność i dobrze przygotowane struktury lokalne pozwalają skutecznie minimalizować straty i chronić życie ludzkie w sytuacji realnego kryzysu.

Jak wspieramy samorządy i instytucje?

Jako firma specjalizująca się w zarządzaniu kryzysowym, ciągłości działania i budowaniu kultury bezpieczeństwa, pomagamy podmiotom publicznym oraz przedsiębiorstwom w pełnym wywiązywaniu się z obowiązków ustawowych. Oferujemy kompleksowe wsparcie w następujących obszarach:

Audyty i koncepcje:

Dokumentacja i plany:

Szkolenia (zasadnicze i aktualizujące):

Ćwiczenia i komunikacja:

Szukasz profesjonalnego wsparcia w obszarze ochrony ludności i obrony cywilnej? Koniecznie napisz na kontakt@instin.pl lub zadzwoń pod numer +48 737 393 280.

Zapoznaj się z naszą pełną ofertą!

W dniach 8–10 czerwca 2026 r. w Krakowie odbył się IV Kongres Bezpieczeństwa Dziedzictwa KOBED’26, poświęcony zagadnieniom zabezpieczenia i ochrony dóbr kultury w obliczu współczesnych zagrożeń. Instin miał zaszczyt uczestniczyć w tym wydarzeniu jako partner kongresu.

Tegoroczna edycja, mająca charakter międzynarodowy, zgromadziła ekspertów zajmujących się bezpieczeństwem dziedzictwa kulturowego, przedstawicieli instytucji kultury, administracji publicznej, służb mundurowych, środowiska naukowego oraz praktyków odpowiedzialnych za ochronę zabytków i zabezpieczenie dóbr kultury.

Program kongresu koncentrował się na wyzwaniach związanych z ochroną dóbr kultury w sytuacjach kryzysowych, podczas konfliktów zbrojnych oraz wobec nowych zagrożeń, takich jak działania asymetryczne, zagrożenia kognitywne czy cyberbezpieczeństwo. Szczególną uwagę poświęcono zagadnieniom związanym z przygotowaniem obiektów zabytkowych na czas wojny, ochroną miast historycznych, bezpieczeństwem pożarowym, logistyką transportu dóbr kultury oraz wykorzystaniem nowych technologii i sztucznej inteligencji w procesach ochronnych.

Dla Instin udział w KOBED’26 był naturalnym elementem zaangażowania w rozwój systemów bezpieczeństwa oraz budowanie odporności instytucji odpowiedzialnych za zachowanie dziedzictwa narodowego. W obliczu rosnących zagrożeń coraz większego znaczenia nabiera właściwe planowanie działań ochronnych, przygotowanie procedur oraz opracowywanie dokumentacji umożliwiającej skuteczną ochronę zabytków i dóbr kultury.

W naszej ofercie znajduje się m.in. Plan ochrony dóbr kultury na czas wojny, który wspiera instytucje kultury, właścicieli i zarządców zabytków w przygotowaniu do sytuacji kryzysowych oraz realizacji obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów. Opracowanie obejmuje identyfikację zagrożeń, planowanie działań ochronnych, organizację zasobów oraz procedury reagowania w przypadku wystąpienia zagrożenia dla dziedzictwa kulturowego.

Więcej informacji o usłudze: https://instin.pl/oferta/plan-ochrony-dobr-kultury-na-czas-wojny/

Zagadnienia poruszane podczas KOBED’26 pokazują, że skuteczna ochrona dziedzictwa kulturowego wymaga współpracy ekspertów z różnych dziedzin oraz ciągłego doskonalenia rozwiązań organizacyjnych, prawnych i technicznych. Cieszymy się, że mogliśmy wspierać wydarzenie stanowiące ważną platformę wymiany doświadczeń i dobrych praktyk w obszarze bezpieczeństwa dziedzictwa.

Dziękujemy organizatorom za możliwość współtworzenia tego przedsięwzięcia i już dziś z zainteresowaniem śledzimy kolejne inicjatywy poświęcone ochronie zabytków, ochronie dóbr kultury oraz bezpieczeństwu dziedzictwa narodowego.