Zapewnienie bezpiecznego schronienia dla mieszkańców w sytuacjach kryzysowych lub w czasie konfliktu zbrojnego to jeden z absolutnych priorytetów systemu ochrony ludności. W celu ochrony przed zagrożeniami powstałymi w wyniku klęsk żywiołowych, zdarzeń o charakterze terrorystycznym lub działań wojennych wykorzystuje się obiekty zbiorowej ochrony. Obowiązująca ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz szczegółowe rozporządzenie w sprawie warunków technicznych precyzyjnie definiują, kategoryzują te obiekty i wskazują różnice między nimi.
Budowle ochronne – wspólny fundament
Obiekt budowlany (lub jego część) uznaje się za budowlę ochronną na podstawie formalnego wyznaczenia, porozumienia lub decyzji właściwego organu ochrony ludności.
Zgodnie z przepisami technicznymi, obiekty te podlegają ścisłym wymogom lokalizacyjnym – odległość od miejsca przebywania ludności do budowli ochronnej nie może być większa niż 500 m w granicach administracyjnych miasta oraz 1000 m poza tymi granicami. Ponadto, każda budowla ochronna musi zapewniać bezpieczne przebywanie, przy czym powierzchnia netto nie może być mniejsza niż 1 m2 na osobę.
Po oficjalnym uznaniu obiektu za budowlę ochronną, nadaje mu się określoną kategorię odporności oraz jeden z dwóch statusów: schronu lub ukrycia.
Czym jest schron i jakie ma kategorie?
Schron to budowla ochronna zapewniająca najwyższy poziom bezpieczeństwa. Zgodnie z prawem jest to uznany za budowlę ochronną obiekt budowlany (lub jego część) o konstrukcji zamkniętej i hermetycznej, wyposażony w urządzenia filtrowentylacyjne lub pochłaniacze regeneracyjne.
W zależności od poziomu ochrony, schrony dzielą się na trzy kategorie:
- Schron kategorii S-1 – zabezpiecza przed skutkami wybuchu wywołującego nadciśnienie rzędu co najmniej 100 kPa, wstrząsami, zagruzowaniem, odłamkami amunicji i ostrzałem, a także zapewnia co najmniej 1000-krotne osłabienie promieniowania przenikliwego gamma oraz chroni przed skażeniami chemicznymi, biologicznymi i pożarami.
- Schron kategorii S-2 – to obiekt podziemny, który spełnia wymogi S-1, a ponadto wytrzymuje nadciśnienie fali padającej o wartości co najmniej 200 kPa i zapewnia 1500-krotne osłabienie promieniowania gamma z opadu promieniotwórczego.
- Schron kategorii S-3 – to obiekt podziemny o rygorystycznych parametrach, zabezpieczający przed oddziaływaniem skutków wybuchu o nadciśnieniu co najmniej 300 kPa.
Czym jest ukrycie i jak się dzieli?
Ukrycie, podobnie jak schron, ma status oficjalnie uznanej budowli ochronnej, jednak jest to obiekt budowlany o konstrukcji niehermetycznej. Zapewnia on fizyczną barierę ochronną, którą również dzieli się na trzy kategorie odporności:
- Ukrycie kategorii U-1 – zabezpiecza przed obciążeniami spowodowanymi zagruzowaniem i spadającymi elementami, odłamkami amunicji oraz ostrzałem z broni małokalibrowej.
- Ukrycie kategorii U-2 – spełnia wymagania kategorii U-1, a dodatkowo chroni przed promieniowaniem przenikliwym gamma, zapewniając jego co najmniej 100-krotne osłabienie.
- Ukrycie kategorii U-3 – spełnia wymagania kategorii U-2, a ponadto gwarantuje zabezpieczenie przed oddziaływaniem skutków wybuchu wywołującego nadciśnienie o wartości co najmniej 60 kPa.
Czym są miejsca doraźnego schronienia?
Co w sytuacji, gdy specjalistycznych budowli ochronnych brakuje na danym terenie? W przypadku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego lub w czasie wojny, jeżeli liczba schronów i ukryć jest niewystarczająca dla zapewnienia ochrony ludności, organy samorządowe (wójt, starosta, wojewoda) organizują miejsca doraźnego schronienia.
Są to obiekty zbiorowej ochrony będące obiektami budowlanymi, które zostały przystosowane do tymczasowego ukrycia ludzi. Ich zorganizowanie następuje w drodze nakazu przystosowania do tego celu pomieszczeń budynków, garaży podziemnych, tuneli, budowli ziemnych czy wykopów..
Oznaczenie i wyposażenie obiektów
Aby system był bezpieczny i czytelny w chwili zagrożenia, przepisy nakładają konkretne wymogi eksploatacyjne:
- W budowli ochronnej służącej ochronie ludności liczba miejsc do siedzenia musi wynosić co najmniej 2/3 jej pojemności.
- Bezpieczeństwo chronionych osób wymaga utrzymania dostępu do odpowiedniego powietrza – poziom dwutlenku węgla w obiekcie nie może przekraczać 2% objętości, a zawartość tlenu nie może spaść poniżej 18% objętości.
- Budowle ochronne i miejsca doraźnego schronienia oznacza się za pomocą międzynarodowego znaku rozpoznawczego obrony cywilnej (niebieski trójkąt równoboczny na pomarańczowym tle) oraz wyraźnego napisu: „SCHRON”, „UKRYCIE” lub „MIEJSCE DORAŹNEGO SCHRONIENIA”.
- Dostępność budowli ochronnej dla osób z niepełnosprawnościami musi być dodatkowo oznaczona specjalnym znakiem informacyjnym z piktogramem wózka inwalidzkiego umieszczonym na zewnątrz obiektu.
Jak wspieramy samorządy i instytucje?
Tworzenie, ewidencjonowanie i weryfikacja obiektów zbiorowej ochrony to potężne wyzwanie logistyczne i infrastrukturalne dla każdej gminy czy powiatu. Jako eksperci Instin pomagamy podmiotom publicznym w procesie planowania i audytowania infrastruktury ochronnej. Oferujemy kompleksowe wsparcie m.in. poprzez:
Koncepcje i audyty infrastrukturalne:
- Koncepcja rozwoju obiektów zbiorowej ochrony (schronów, ukryć i miejsc doraźnego schronienia),
- Audyt zasobów ochrony ludności i obrony cywilnej,
- Audyt gminy w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej.
Dokumentacja i plany operacyjne:
- Plan ewakuacji ludności (wkład do planu wojewódzkiego),
- Instrukcja postępowania na potrzeby realizacji zadań w razie wystąpienia sytuacji kryzysowych.
Szkolenia dedykowane (ZASADNICZE i AKTUALIZUJĄCE):
- Szkolenia z ochrony ludności dla osób pełniących funkcję wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)
- Szkolenia dla kadry samorządu terytorialnego oraz osób posiadających przydziały mobilizacyjne, (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)
- Projektowanie i organizacja ćwiczeń z zakresu ochrony ludności na terenie samorządu.
Szukasz profesjonalnego wsparcia przy inwentaryzacji i planowaniu obiektów zbiorowej ochrony na swoim terenie?
Koniecznie napisz na kontakt@instin.pl lub zadzwoń pod numer +48 737 393 280.



