Ciągłość i bezpieczeństwo dostaw wody pitnej to fundament funkcjonowania każdego społeczeństwa. Współczesne zagrożenia, takie jak akty wandalizmu, ataki terrorystyczne czy celowy sabotaż, sprawiają, że ujęcia wody stały się obiektami o znaczeniu strategicznym. Jakie wymogi prawne ciążą na zarządcach tej infrastruktury i w jaki sposób można skutecznie chronić systemy wodociągowe przed ingerencją z zewnątrz?
Wodociągi jako element infrastruktury krytycznej
Prawo nie pozostawia złudzeń co do znaczenia dostaw wody. Przepisy ustawy o zarządzaniu kryzysowym wprost wskazują, że systemy zaopatrzenia w wodę stanowią jeden z systemów infrastruktury krytycznej państwa. Najnowsze regulacje (wdrażające m.in. dyrektywę CER) precyzują, że podmioty dostarczające wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, w tym przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, kwalifikowane są do sektora zaopatrzenia w wodę pitną i jej dystrybucji.
Zakłócenie działania tej infrastruktury (np. poprzez skażenie, odcięcie dostaw zasilania czy fizyczne zniszczenie pomp) ma drastyczny wpływ na bezpieczeństwo mieszkańców, służb ratowniczych oraz placówek ochrony zdrowia.
Obowiązkowa ochrona ujęć wody – wymogi prawne
Poza ustawą o zarządzaniu kryzysowym, podstawowe obowiązki dla spółek wodociągowych określa ustawa o ochronie osób i mienia. Wskazuje ona, że zakłady, obiekty i urządzenia, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska (w szczególności elektrownie i ciepłownie, ujęcia wody, wodociągi i oczyszczalnie ścieków), mają istotne znaczenie dla funkcjonowania miast i powiatów. Z tego tytułu podlegają one obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne.
Nałożenie na ujęcia wody statusu obiektu podlegającego obowiązkowej ochronie oznacza konieczność przygotowania rygorystycznego dokumentu – planu ochrony, który wymaga uzgodnienia m.in. z Policją oraz delegaturą Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW).
Jak skutecznie chronić ujęcia przed sabotażem?
Aby realnie zabezpieczyć infrastrukturę wodną przed sabotażem, operatorzy infrastruktury krytycznej muszą podejmować wielotorowe działania. Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami o zarządzaniu kryzysowym, operatorzy tacy zapewniają ochronę poprzez m.in.:
- Prowadzenie bieżącej analizy zagrożeń dla infrastruktury krytycznej.
- Wdrażanie rozwiązań z zakresu bezpieczeństwa fizycznego, co realizuje się w formie ochrony fizycznej budynków i terenów oraz zabezpieczeń technicznych, w tym nowoczesnych systemów kontroli dostępu. Warto nadmienić, że w przypadku obiektów zlokalizowanych przy akwenach, prawo dopuszcza stosowanie środków ochrony fizycznej oraz zabezpieczeń technicznych wykraczających poza granice obiektu również od strony wody.
- Dbałość o bezpieczeństwo osobowe, które obejmuje rygorystyczne zasady weryfikacji i dostępu nie tylko dla własnych pracowników, ale również dla dostawców zewnętrznych.
- Wdrażanie rozwiązań cyberbezpieczeństwa, co jest niezbędne, aby zapobiec sabotażowi systemów automatyki przemysłowej (SCADA) zarządzających przepływem i uzdatnianiem wody.
- Utrzymywanie własnych systemów rezerwowych, które zapewniają bezpieczeństwo i podtrzymują funkcjonowanie infrastruktury krytycznej w sytuacjach awaryjnych, aż do czasu jej pełnego odtworzenia.
Zabezpieczenie ujęć wody przed dywersją to proces, który wymaga połączenia barier fizycznych (ogrodzenia, czujniki ruchu, monitoring CCTV), odpowiednich procedur zarządzania kryzysowego oraz przeszkolonego personelu ochrony i obsługi technicznej.
Jak wspieramy samorządy i spółki komunalne?
Wdrażanie rygorystycznych wymogów prawnych z zakresu ochrony kluczowych ujęć wody oraz zabezpieczanie ich przed nowoczesnymi zagrożeniami to skomplikowane zadanie. Jako eksperci Instin pomagamy podmiotom odpowiedzialnym za bezpieczeństwo komunalne w projektowaniu skutecznych rozwiązań. Oferujemy wsparcie w następujących obszarach:
Tworzenie dokumentacji i planów ochronnych:
- Plan ochrony wodociągów.
- Plan ochrony obiektu podlegającego obowiązkowej ochronie.
- Plany ochrony obiektów i obszarów.
- Załącznik antyterrorystyczny
Audyty i analizy bezpieczeństwa:
- Audyt bezpieczeństwa fizycznego wodociągów.
- Audyt bezpieczeństwa obiektów i obszarów.
- Audyt bezpieczeństwa pożarowego obiektu.
Szkolenia i procedury dla kadr oraz ochrony:
- Postępowanie pracowników ochrony w sytuacjach kryzysowych.
- Szkolenie operatorów monitoringu wizyjnego.
- Szkolenia antyterrorystyczne oraz szkolenia z zakresu reagowania na atak uzbrojonego napastnika.
- Efektywne wykorzystanie ochrony w przeciwdziałaniu zagrożeniom pożarowym zgodnie z NFPA 601.
- Szkolenie z zakresu rozpoznawania niebezpiecznych przesyłek i postępowania z nimi
- Postępowanie w kontakcie z agresywnym klientem
Szukasz profesjonalnego wsparcia przy tworzeniu planów ochrony wodociągów lub audycie bezpieczeństwa fizycznego Twojego ujęcia?
Koniecznie napisz na kontakt@instin.pl lub zadzwoń pod numer +48 737 393 280.
Skontaktuj się z nami i dowiedz się, jak skutecznie chronić kluczową infrastrukturę!