Zapewnienie bezpieczeństwa na poziomie lokalnym to jedno z najważniejszych wyzwań stojących przed samorządami. Zgodnie z ustawą z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, to właśnie gmina stanowi pierwszą linię działań w całym systemie. Jakie konkretnie zadania i obowiązki nakładają na władze lokalne te przepisy?
Kto bezpośrednio odpowiada za ochronę ludności w gminie?
Zgodnie z ustawą, terytorialnym organem ochrony ludności na szczeblu gminnym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. To on odpowiada za realizację zadań ochrony ludności i obrony cywilnej odpowiednio na obszarze gminy. Z kolei do zadań rady gminy należy uchwalanie w budżecie środków finansowych przewidzianych do realizacji tych własnych celów.
Najważniejsze zadania gminy w zakresie ochrony ludności
Ustawa bardzo szczegółowo i kategorycznie wymienia obowiązki wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Można je podzielić na kilka kluczowych obszarów operacyjnych:
1. Zarządzanie i koordynacja działań
- kierowanie i koordynowanie na obszarze gminy realizacji zadań przez podmioty ochrony ludności i obrony cywilnej.
- nadzorowanie oraz ocenianie wykonywania zadań przez podmioty ochrony ludności działające na obszarze gminy.
- organizowanie współpracy między różnymi podmiotami ochrony ludności.
- zawieranie ze starostą porozumienia lub umowy o współdziałaniu w zakresie realizacji powierzonych zadań.
- wnioskowanie do starosty o nadanie przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej.
- zapewnienie funkcjonowania urzędu gminy w czasie wojny.
- sporządzanie co 2 lata informacji o stanie przygotowań gminy do realizacji zadań i przedstawianie jej radzie gminy.
2. Zarządzanie zasobami i wsparcie
- tworzenie i utrzymywanie na obszarze gminy zasobów ochrony ludności, infrastruktury niezbędnej do realizacji zadań oraz zaopatrzenia w wodę.
- udzielanie pomocy doraźnej na obszarze gminy przy pomocy wyznaczonych podmiotów.
- udzielanie wsparcia podmiotom ochrony ludności w przygotowaniu do realizacji zadań, w tym w zakresie wyposażenia w sprzęt.
- ewidencjonowanie podmiotów i zasobów ochrony ludności na obszarze gminy.
- wydawanie zaleceń podmiotom ochrony ludności co do rodzajów i ilości utrzymywanych zasobów.
- uzgadnianie z komendantem powiatowym (miejskim) Państwowej Straży Pożarnej zasobów gminy przeznaczonych do współdziałania na obszarze powiatu.
3. Obiekty zbiorowej ochrony i ewakuacja
Władze gminy mają przed sobą ogromne wyzwanie w zakresie odpowiedniej infrastruktury ochronnej. Zadania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) obejmują tu:
- planowanie liczby i pojemności obiektów zbiorowej ochrony oraz zlecanie wykonania ich sprawdzenia.
- wyznaczanie, zawieranie porozumień i wydawanie decyzji o uznaniu obiektu budowlanego za budowlę ochronną.
- organizowanie miejsc doraźnego schronienia.
- wydawanie i odwoływanie poleceń udostępnienia budowli ochronnych, udzielanie pomocy w ich przygotowaniu do użycia oraz informowanie ludności o ich umiejscowieniu.
- wprowadzanie danych do Centralnej Ewidencji Obiektów Zbiorowej Ochrony (Centralnej Ewidencji OZO).
- finansowanie i współfinansowanie utrzymania, modernizacji i budowy infrastruktury ochronnej na obszarze gminy.
- opracowywanie wkładu do wojewódzkiego planu ewakuacji w zakresie obszaru własnej gminy.
4. Ostrzeganie, edukacja i szkolenia
- powiadamianie, ostrzeganie i alarmowanie ludności o zagrożeniach.
- utrzymanie gotowości gminnych elementów systemów wykrywania zagrożeń oraz powiadamiania i alarmowania.
- planowanie i organizowanie szkoleń, ćwiczeń i form edukacji z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.
- wzmacnianie świadomości lokalnych zagrożeń wśród radnych, pracowników jednostek organizacyjnych gminy oraz przewodniczących organów wykonawczych jednostek pomocniczych.
Jak wspieramy samorządy w realizacji tych zadań?
Sprawne wdrożenie tak obszernego katalogu ustawowych wymogów to duże wyzwanie organizacyjne dla każdego urzędu. Jako eksperci Instin skutecznie wspieramy samorządy terytorialne w budowaniu bezpiecznej i zgodnej z przepisami administracji. Oferujemy kompleksowe wsparcie w następujących obszarach:
Audyty i koncepcje:
- Audyt gminy w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej
- Audyt zasobów ochrony ludności i obrony cywilnej
- Koncepcja systemu ochrony ludności i obrony cywilnej
- Koncepcja rozwoju obiektów zbiorowej ochrony (schronów, ukryć i miejsc doraźnego schronienia)
Dokumentacja i plany:
- Plan ewakuacji ludności (wkład do planu wojewódzkiego)
- Plan ochrony dóbr kultury na czas wojny
- Instrukcja postępowania na potrzeby realizacji zadań w razie wystąpienia sytuacji kryzysowych
Szkolenia dedykowane:
- Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla osób pełniących funkcję wójtów, burmistrzów i prezydentów miast (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)
- Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla kadry samorządu terytorialnego (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)
- Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla osób posiadających przydziały mobilizacyjne obrony cywilnej (ZASADNICZE) (AKTUALIZUJĄCE)
Szkolenia dla pozostałych grup:
- Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla kadry podmiotów ochrony ludności
- Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla członków zrzeszeń i przedsiębiorców
- Szkolenie z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla ludności
Szkolenia specjalistyczne:
- Ewakuacja osób ze szczególnymi potrzebami (OSP) oraz osób z niepełnosprawnościami (OzN)
- Pierwsza pomoc w sytuacjach kryzysowych
- Szkolenie z bezpiecznych podróży lotniczych
- Szkolenie pracowników ochrony z zakresu ochrony przeciwpożarowej
Ćwiczenia i wsparcie komunikacyjne:
Szukasz rzetelnego wsparcia w przygotowaniu Twojej gminy do realizacji zadań z zakresu ochrony ludności?
Koniecznie napisz na kontakt@instin.pl lub zadzwoń pod numer +48 737 393 280.